Uluslararası Olimpiyat Komitesince uygun görülen bazı gelirler, araç-gereç vb. , kamp ve müsabaka sırasında ikamet, beslenme, ulaşım spor malzemesi, tesislerden faydalanma, antrenman ve sağlık hizmetleri, geleneksel oyun ve yarışmalarda para ve mal şeklindeki ödüllerle sınırlı masraflar karşılığı alınan para ve mallar amatörlüğü engellememektedir (1, 2). Amatör olarak yapılan spor branşlarındaki büyük gelişmeler, gerek sporcu sayısının artması, gerek bu branşlarda seyir zevkinin yaygınlaşması bir sosyal olay olan sporun temel niteliklerinden biri olan rekabet şartlarını arttırmıştır. Spor branşının rekabet imkanlarının artışı ile yarışmaya, rekabete dayanan faaliyetler yatay ve dikey olarak artmaktadır. Bir spor branşı toplumda yaygınlaştıkça, sporu yapanlar arasında profesyonelleşme eğilimi-gizli de olsa-artmaktadır (2, 87). Sporun hemen her dalında ulaşılan teknik ve taktik mükemmellik ile ortaya konulan şaşırtıcı performans düzeylerine erişebilmek için artık sporcunun sadece yaptığı sporla ilgilenmesini zorunlu kılmaktadır. Her gün yapılan uzun süreli antrenmanlar, bunun dışındaki zihinsel hazırlıklar sporcunun başka bir işte çalışarak geçimini sağlamasını zorlaştırmaktadır. Büyük organizasyonlarla izleyiciye sunulan spor müsabakaları ancak belli bir kaliteyi içeriyorsa ilgi çekmektedir. Bunun için de uzun süreli ve çok yönlü hazırlıklar gerekmektedir. Gelinen bu noktada sporcunun sporu meslek olarak edinmiş duruma gelmesi çok normaldir. Yine de amatör ya da profesyonel olmanın kriterleri toplumdan topluma farklılıklar gösterebilir.

Eski olimpiyatların yarışmacıları özgür, yurttaş ve amatördüler. Bugünse, sporu bir yönüyle estetik, teknik ve fizik bir süreç, öteki yönüyle de sporcunun beden ve kişiliği üstünde yoğun etki ve istekleri olan bir meslek durumuna getiren gelişmelerin, yan ürünü olarak, dört ayrı amatörlük türüne gerçeklik verdiğini görüyoruz (3, 43).

1-      Spor araç-gereç yapımcılarıyla, yarış düzenleyicilerinden çeşitli biçimde para alanlar. Bu tür amatörlük özellikle uluslararası düzeyde çok sık görülmektedir. Değişik ürünlerin reklam filmlerinde rol alan sporcular da bu kategoride kabul edilebilir.
2-      Özellikle Amerika Birleşik Devletlerinde, üstün sporculara verilen yüksek öğrenim bursları.
3-      Resmi veya özel kuruluşların kulüplerinde yarışan sporcuların bu kurumlarda işçi veya memur kadrosunda gösterilerek maaş ödenmesi.
4-      Sosyalist ülkelerde gelişen devlet amatörlüğü. Bu uygulamada, sporcular öğrencilikleri sırasında beden eğitimi ve spor uzmanlığı gibi ilgili dallara yöneltilmekte, böylece de aktif sporculuk yaşamları sana erdiğinde yetenek ve yetişkinliklerine uygun çalışma alanları bulabilmektedirler.

Günümüz koşullarında “profesyonellik” ve “amatörlük” arasındaki tek fark ödemenin yapılış şekli (3, 44). gibi görünmektedir. Ancak sağlıklı yaşam ya da rekreatif amaçlı spor dışında kalan performans sporunun da hiç bir ödeme almadan yapılması hiç mümkün görülmemektedir. Bu gerçekler içinde profesyonel sporcudan beklenen sadece kendi branşında ustaca davranışlar göstermesi değil, aynı zamanda yaşamının diğer boyutlarında da örnek davranışlar sergilemesi, sporu duyarlı, dürüst ve sorumluluk duyarak kitlelere sunabilmesidir.

KAYNAKLAR
1-  Beden Eğitimi ve Spor IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı özel İhtisas Komisyonu Raporu, ANKARA, 1979
2-  Erkal, E. M. Sosyolojik Açıdan Spor, Milli Eğitim Basımevi, Yayın No: 39 ANKARA, 1986
3-  Fişek, K. , Spor Yönetimi, A. Ü. S. B. F Yayınları No: 445, ANKARA, 1980

Kaynak:sporbilim.com

“Fikri gelişmeye olduğu gibi, bedeni gelişmeye de önem vermek ve özellikle milli karakteri derin tarihimizin ilham ettiği yüksek derecelere çıkarmak lazımdır. Başarılı olmak için her türlü yardımdan çok bütün milletçe sporun esasını, değerini anlamak ve ona kalpten sevgi göstermek, onu vatani vazife saymak lazımdır. ”

“Spor, yalnız beden yeteneğinin bir üstünlüğü sayılamaz. Anlayış ve zeka, ahlak da bu işe yardım eder. Zeka ve kavrayışı geri olan kuvvetliler; zeka ve kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar. Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim. ”

“Dünya spor hayatı, spor gayesi çok önemlidir. Bu kadar önemli olan spor hayatı bizim için daha da önemlidir. Çünkü ırk meselesidir. Irkın düzelmesi ve gelişmesi meselesidir. ”

“Biz henüz Avrupa derecesine gelemedik. Sporda tek ve belli bir amaç gözetmek lazımdır. Sporu ya propaganda için yapacağız, yahut da bedeni gelişmemizi sağlamak için yapacağız. ”

“Gençlerin sıhhatli ve gürbüz olmaları için yaşadıkları bölgenin sıhhi şartlarını temin etmek, devlet halinde bulunan siyasi teşekküllerin en birinci ödevidir. Ondan sonra, en küçük yaştan en son yaşa yani insan ömrünün vasati süresince derece derece beden faaliyeti önemli yer tutar ve tutmalıdır da. ”

“Her çeşit spor faaliyetlerini, Türk gençliğin milli terbiyesinin ana unsurlarından saymak lazımdır. Bu işte, hükümetin şimdiye kadar olduğundan daha çok ciddi ve dikkatli davranması, Türk gençliğini spor bakımından da, milli heyecan içinde özenle yetiştirmesi önemli tutulmalıdır. ”

“Beden hareketlerinde esas, nesilden nesile intikal eden adetlerdir. Yirminci asırda bütün dünya milletleri için spor esaslarının tekniği bundan doğmuştur. Türk çocukları her kavmin çocukları gibi doğdukları andan itibaren tabiatın kendilerinde yarattığı hareket ve faaliyetlere ellerini, kollarını, bacaklarını hareket ettirmekle başlarlar, sonra çocuk büyüyünce bulunduğu muhitin şartlarına göre tarlalarda, bayırlarda, tepelerde kayalık içinde, ormanlarda koşar, yürür, hiç de yaptığının ne olduğunu düşünmeksizin bugünkü ilim dünyasının spor dediğini kendiliğinden yapar. Güreşir, ata biner, atlar, cirit oynar ve daha birçok milli sporları yapar. ”

KAYNAKLAR
1-  Atabeyoğlu, C. , Atatürk ve Spor. G. S. G. M. Yayın No: 90 ANKARA, 1989
2-  Atatürk M. K. , Nutuk, Cilt: II, İSTANBUL, 1967
3- İnan, A. , M. Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım, İSTANBUL, 1971

Kaynak:sporbilim.com

Yürürken aşağıdaki konulara dikkat ediniz:
1. Yürürken rahat giysiler ve düz tabanlı ayakkabı giyiniz. Karanlıkta ve yol kenarında yürüyorsanız açık renkli giysileri tercih ediniz ve varsa reflektör biçimindeki şeritlerden yararlanınız.

2. Gündüz yürüyüşlerinde özellikle yaz aylarında başınıza şapka giyin, güneş gözlüğü takın ve beyaz tenliyseniz güneş yağı kullanınız. Özellikle temmuz ve ağustos aylarında günün en sıcak saatlerinde yürümeyiniz.

3. Yürüken nefesiniz kesiliyorsa, ara verin, dinlenin ve devam edin.

4. Yemekten hemen sonra yürümeyiniz. En az 2 saat sonra yürüyünüz.

5. Ateşli hastalığınız ya da halsizliğiniz varsa yürümeyiniz.

6. Yürüyüşe başlamadan önce bacak ve kollarınızla ısınma alıştırmalarına yer veriniz. 5 dakika süren ısınma sırasında hafif yürüyün ve kollarınızı sağa, sola ve yana sallayınız.

7. Başka hastalığınız (kalp, şeker, yüksek tansiyon) ya da yakınmalarınız (göğüs ağrısı, şişmanlık) varsa ya da sigara içiyorsanız, yürüyüşlere ve alıştırmalara başlamadan önce hekiminize danışın ve önerileri doğrultusunda spora başlayın.

Spora başlamak için asla geç kalmış sayılmazsınız. Günde yapacağınız en az 20-30 dakikalık alıştırmalar sizi birçok sağlık sorunundan koruyacak ve kendinzi daha zinde hissetmenizi sağlayacaktır.

Yazar Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman

İnsanları bir egzersiz programında kalmaya ne etken olabilir?
İnsanlara egzersiz alışkanlığı kazandırabilmek için onları neyin motive edebileceğini anlamak için Kalifornya’da Solana Beach İnsan Bilimleri Üniversitesi Spor Psikolojisi programında Christina Versari ve öğrencileri tarafından bir çalışma yürütülür. Sonuçlar kişinin bir spor programına devam etmesinin psikolojik değişimlerle de alakalı olduğunu göstermiştir. Bu psikolojik boyutlar:

1.Kişinin hayatında olanlarla ilgili sorumluluğu üzerine alabilme yeteneği
2.Spor ve egzersizin gerekli olduğu inancı
3.Bireylerin kendi atletik yeteneklerinin algısı
4.Rahatlama biçimi olarak egzersizin gerekliliği
5.Kişinin sağlıklı bir yaşam tarzına verdiği önem

Yanıtlanan hemen her soruda kişiler kendilerini sağlıkları, vücut ve fiziksel formları için sorumlu görmekteler ve kendilerini başlıca motivasyon etkeni olarak kabul etmektedirler.

Eğer sizde bir egzersiz programına başlamayı düşünüyor sanız veya şu an bir programda yer alıyorsanız planınıza sadık kalmak ve egzersizlerinizden zevk almak için bazı tavsiyeler:

Kısa ve uzun vadeli hedefler belirleyin.

Hedeflerinizi not edin ve yapacaklarınızın bir planını oluşturun. Hayatınızda düzenli olarak devam etmeyi başardığınız bir dönemi hatırlayın ve onda izlediğiniz basamakları takip edin. Başarınıza karar verecek olan davranışınızdır, bir kez hedeflerinizi yazarsanız, sizi istediğiniz sonuca götürecek adımlar attığınızdan emin olun. Eğer daha önce hiç hedef tablosu hazırlamadıysanız, kütüphanelerdeki kitaplara başvurabilirsiniz. Hedef belirleme ile ilgili tavsiyeler genelde iş veya psikoloji kitaplarında bulunur.

Bir egzersiz programına devam etmemenin olumsuz sonuçlarını göz önüne alın.

Bıraktıktan sonra yaşayacağınız olumsuz sonuçların ve hislerinizin bir listesini yapın ve bir egzersiz programına devam etmezseniz hayatınızda en çok neyi özleyeceğiniz hakkında düşünün.

Bir egzersiz programında olmanın olumlu yanlarını düşünün.

Programa devam ederseniz size getireceklerinin bir listesini yapın. Artık gitmemeye karar verdiğiniz zamanlarda olumlu sonuçlara ve amacınıza ulaştığınız zamanki hislerinize odaklanın.

Yaşam tarzınızı değiştirin ve fitness alışkanlık haline gelene kadar onu önceliğiniz yapın.

Bugün yaptığınız her şey yapmak zorunda olduklarınızdı ve artık onları düşünmenize gerek yok. Alışkanlığınız şekillenmiş ve oluşmuştur. Yaşamınıza tam anlamıyla dahil edene kadar yani yaşam tarzı halini alana kadar egzersizler önceliğiniz olsun. İlk birkaç hafta her hangi bir bahanenin planınızı bozmasına izin vermeyin böylece adaptasyon sürecini ve yeni düzeninizde daha rahat hissetmeniz kolaylaşacaktır.

Bir arkadaşınızla ya da ailenizden biriyle sizi sürekli desteklemesi için görüşün.

Bizler genelde başarımızı isteyen başkaları söz konusu olunca kendimiz için bir şeyler yapmaya daha meyilliyizdir. Sizi geçmişte yıldıran unsurları tespit edin ve size bu süreçte yardım edebileceğine inandığınız yakınlarınızdan yardım isteyin. Birçok şekilde size yardımcı olabilirler. Muhtemelen sizinle bir klüp ya da egzersiz programına katılabilirler. Eğer sizi jimnastik salonunda birini beklediğini biliyorsanız gitmeye daha hevesli olacaksınızdır.

Bütün bunlar bir egzersiz programına devam edebilmeniz ve sevebilmeniz için başvurabileceğiniz bazı fikirler ve davranışlardır. Araştırmadan elde edilen sonuca göre insanların birçoğu sağlık, dış görünüş ve aynı zamanda orada iyi hissettikleri için bir egzersiz programına devam etmektedirler. Bir kez fiziksel görüntünüz ve sağlığınızla ilgili iyi hissetmeye başlayınca programa devam etmek ve istediğiniz sonuca ulaşmak için gitmeye kendiniz can atacaksınız. Bir süre sonra yaşam stiliniz haline gelecek ve her gün taptığınız günlük telaşlarınızın bir parçası olacak. (Kaynak: Dönüşüm Konağı)

Yazar: Cristina Bortoni Versari
Çeviri: Şule Can

Verici —–> Mesaj  —–> Araç —–> Alıcı

2-İletişim kelimesinin Kökeni nereden gelir?

Fransızca ve İngilizce Communication kavramı Latince Communicatio’dan gelir. Latince Communicatio, “birçok kişiye ya da nesneye ait olan ve ortaklaşa kullanılan”

Yazılı kaynaklar taranınca sözcüğün 4560 kullanımı derlenmiş ve daha sonra 15 anlamı belirlenmiştir. Bu 15 anlam şöyledir:
a.Düşüncenin sözel olarak değiş dokuşu
b.İki kişinin birbirini anlaması ve insanın kendini karşısındakine anlatabilmesi
c.Organizma düzeyinde bile olsa ortak davranışa olanak veren etkileşim
d.Bireyde benlikle ilgili olarak belirsizliğin azaltılması
e.Yaşayan bir evrenin parçalarının ilintilenmesi, bağlantılarının kurulması süreci
f.Askeri dilde iletinin gönderilmesi ile ilgili araç,usul ve teknikler
g.Kaynağın karşı tarafı etkilemeyi amaçlayan davranışı
h.Bir kişinin tekelinde olanın başkalarıyla paylaştırılması, başkalarına da aktarılması süreci
ı.İletiyi alanın belleğinin iletiyi gönderenin beklentisine uygun yanıt verecek biçimde uyarılması
i.Güç kaynağı olarak kullanılan mekanizma
j.Organizmanın ortamdaki uyarıya verdiği farkedilir yanıt,ortamdaki değişime
uyarlanma yanıtı;bu yanıtla diğerini etkileme
k.Kaynaktan çıktıktan sonra iletiyi alanın için uyaran olan davranış
l.Belli bir konumdan, yapıdan bir diğerine geçiş süreci
m.Duyguların,düşüncelerin,bilgi ve becerilerin aktarılma süreci
n.Bir kişi ya da bir şeyin başka bir kişiye/bir şeye içinden aktarımla, değiş-dokuşla dönüşme, değişme süreci

3-İletişim kaç çeşittir?
İşaretlerle iletişim (Sözsüz iletişim)
Konuşarak iletişim (Sözlü iletişim)
Yazılı iletişim
Basılı materyallerle iletişim
Kitle iletişim araçları ile iletişim
Elektronik ortamda iletişim

4-İletişimde etkinliği neler oluşturur?
İletişimde etkinliğin sağlanabilmesi noktasında oranlar şöyledir:
İletişimde kelimelerin payı % 10,
Ses tonunun payı % 30,
Beden dilinin payı % 60

5-Sunuşta etkinliği neler oluşturur?
Bir sunuş sırasında etkinlik sunuşun yapılış şekline göre şöyle değişmektedir:
Salt kulak% 20
Salt göz% 30
Kulak + Göz% 50
Kulak + Göz + Tartışma% 70
Kulak + Göz + Tartışma + Deneme % 90

6-Sporda kurumsal iletişim neleri içerir?
Sporda kurumsal iletişimi iki ana başlık altında toplayabiliriz.Bunlar;
a.Kurumiçi İletişim
b.Kurumduşı iletişim

7-Sporda kurumiçi iletişim nedir?
a-Yönetim-Yönetim iletişimi
b-Yönetim-İdari/Teknik Kadro İletişimi
c-Yönetim-Üyeler iletişimi
d-İdari Kadro-İdari Kadro İletişimi
e-İdari Kadro-Üyeler İletişimi
f-Teknik Kadro-İdari Kadro İletişimi
g-Teknik Kadro-Teknik Kadro İletişimi
h-Teknik kadro-Ssporcu itişimi
ı-İdari kadro/yönetim-Sporcu iletişimi

8-Sporda kurumdışı iletişim nedir?
Bu konu paydaşlarla olan iletişimi kapsar.Bir spor kulübünün paydaşlarını şunlardır:

a.Eski yönetici ve kurucular
b.Eski sporcular
c.Federasyon
d.Medya
e.Hakemler
f.İzleyici
g.Taraftarlar
h.Tedarikçiler
ı.Saygı duyulan rakipler

9-Sporda iletişim engelleri nedir?
Temelde iletişimde en büyük engel etkili dinleyememektir. Önyargıdan uzak, insanın karşısındaki dinlemeyi başarması. Çok önemlidir. Burada empati(kendini karşındakinin yerine koyabilmek) de büyük önem taşır. Kişilerin davranış ve duygusal tepkileri, düşüncelerinin, inanış biçimlerinin, olaylarla ilgili geliştirmiş oldukları bakış açılarının ürünleridir. Dolayısıyla insanlar düşündükleri gibi davranırlar. Bu noktada karşındakini etkili dinleyebilmek kendini onun yerine koyabilmek, başka bakış açıları olduğunu da gösterir. İletişimde engeller şu başlıklar altında toplanır:

a.Fiziksel ve teknik engeller
–        Zamanlama
–        Aşırı mesaja maruz kalma
–        Gürültü
–        Kültürel farklılıklar

b.Dil ve iletişim sistemiyle ilgili engeller

c.Psikolojik engeller
–        Mesajın açık olmaması
–        Süzgeçten geçirme
–        Karşılıklı güven eksikliği
–        Dinlememe
–        Çarpıtma; işimize geldiği gibi…

10-İletişim becerisi nedir?
İletişim becerisi olaylara farklı açılardan bakabilme esnekliğini gerektirir.

Farklı açılardan bakabilmek için; olası bakış açılarına açık olmak ve farklı açıları sorgulamak gerekir. Farklı açılardan bakarken amaç; “doğruyu” ya da “yanlışı” bulmak değil çözüme ulaşmaktır.

İletişim sürecini açık tutabilmek için olasılıklarla değil olanla ilgilenmek gerekir.

Görünenle değil de, görünmeyen olasılıklarla ilgilenmek, kurulan senaryoları gerçekmiş gibi kabul etmek iletişimin önünü kapatan önemli bir engeldir.

Belirsizliği ortadan kaldırmak için zihin okumak yerine sormayı ve  konuşmayı tercih etmek gerekir.

Yapılanı yapandan ayırmak, süreci etkin kılar.Yapanla yapılanı karıştırmak, iletişim sürecini kişiselleştirecek. Ve kişilik kavgalarına yol açacaktır.

Ayrıca iletişimde unutulmaması gereken temel kural şudur:

“NE ANLATIRSANIZ ANLATIN, ANLATTIKLARINIZ KARŞINIZDAKİNİN ANLADIĞI KADARDIR”

Kaynaklar:
1- Atabek, Necdet; Dağtaş, Erdal: Kamuoyu ve İletişim. Anadolu Üniversitesi Yayını. 1998
2- Berkay,Fügen: Basın Gücünün Oluşumu. Bilimin Işığında Aydınlanma Seminerleri. UÜ Yayınları. S.193-199. Bursa .2003
3- Bıçakçı, İlker: İletişim Dünyamız. MediaCat Kitapları. İstanbul. 2001
4- Condril,J; Bough, B: 101 İletişim Yolu. Beyaz Yayınları. İstanbul. 2000
5- Dance, F.E.X: The Concept of Communication. Journal of Communication. C.20S.201-210. 1970
6- Güleç, Sema: 21.Yüzyılda Kitle İletişimi. Bilimin Işığında Aydınlanma Seminerleri. UÜ Yayınları. S.167-192.Bursa .2003
7- Koloğlu, Orhan: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Basın. İletişim Yayınları. İstanbul. 1994
8- Kuter, Murat:Sporda iletişim.Yeşim.2003
9- Oskay,Ünsal: İletişimin ABC’si. İstanbul 2001
10- Özer, Kadir: İletişimsizlik Becersisi. Sistem Yayıncılık. İstanbul.2000
11- Sam, Rıza: Günümüzde Basın Gücü. Bilimin Işığında Aydınlanma Seminerleri. UÜ Yayınları.S.201-212. Bursa .2003
12- TDK. Türkçe Sözlük. 7. Baskı. TTK Basımevi. S.578 Ankara. 1983
13- Topuz, Hıfzı: II.Mahmut’tan Holdinglere Türk Basın Tarihi. Remzi Kitabevi. İstanbul. 2003
14- Tüz, Melek: 21.Yüzyılda İletişim. Bilimin Işığında Aydınlanma Seminerleri. UÜ Yayınları. S.147-165. Bursa .2003
15- Zırllıoğlu, Merih: İletişim Nedir? Cem Yayınevi. İstanbul. 2003

Kaynak:sporbilim.com

Spor insanın herhangi bir ortamda hareket yaparak aktivitede bulunmasıdır. Yürüyüş, yüzme, çalışmayan bir aracı itme, çocukların ağaca tırmanması, çocukların misket oynaması v.b gibi.

Brockhaus 17 baskı 1973’e göre spor insanın fiziksel, zihinsel etkinliğine hizmet eden oyuna ve performansa yönelik bir unsur olmakla birlikte beden eğitimini, eğlenceyi, kurallara bağlı yarışmaları içeren oldukça geniş kapsamlı kavramdır.

İngilizcedeki Disport kavramının, eğlenceden serbest zaman etkinlikleri ve oyundan geldiği söylenmektedir. Eski Fransızcadaki Desport sözcü ise eğlenmek anlamına gelir.

Antik çağlarda bir yandan serbest zaman etkinliği ve eğlence ön planda iken 18. y.y. öncelikle İngiltere’de bir taraftan amatörlük diğer taraftan profesyonellik ön plana çıkmıştır.

Tüm spor dalları toplumsal yaşantının bölümleri olup tarihi, sosyal, politik ve ekonomik boyutları içermektedir. (Microsoft Eucarta Ansiklopedisi 2000)

SPOR OYUNLARI

Spor oyunları, kişilerin spor aktivitelerinin belli kurallar koyarak ferdi olarak örneğin (Squash) ya da birden fazla kişiyle organize olarak bedenin eğitilmesini, eğlenmeyi hedefleyen olgulardır. Çocuk yaşlarda oynanan çelik çomak oyunu, takım sporları v.b.

BASKETBOL

Futbol, voleybol, hentbol, çim hokeyi, amerikan futbolu gibi basketbol da bir takım oyunudur. Tüm takım sporları birbirine benzer özellikler gösterir. Hepsinde araç toptur. Hepsinin birer hedefi vardır. Takım arkadaşları ve rakip takım mevcuttur. Bu spor branşlarını birbirinden ayıran özellikler, oyuncu sayısı, oyun alanının büyüklü, alanın açık ya da kapalı ortamda oynanması, hedefin büyüklüğü ve şekli zeminle aynı seviyede ya da yüksek olmasıdır.

Tüm spor oyunları insanların eğitimini amaçlamıştır. Eğitim kişinin doğumuyla başlar. Kişi ilk eğitimini aile ortamında anne ve babasından alır. Okul çağına gelen çocuk eğitimini okulda devam ettirir. Çevre çocuğun eğitiminde önemli rol oynar.

Takım sporlarının kişi üzerindeki eğitimi de çocuk yaştan başlayıp ilerleyen yaşlara kadar sürer.

Basketbol spor oyununu öğrenerek ve oynayarak farkında olmadan nasıl eğitildiğimizi incelersek,

Fizyolojik olarak;
Koşmak, sıçramak basketbol oyununun özelliği olduğu için, iç organlarımızın çalışması, kaslarımızın güçlenip gelişmesi ile basketbol oyunu karakterine özgü beceriler kazanmamız bizi fiziksel olarak eğitir.

Psikolojik olarak;
Basketbol spor oyunu kuralları sayesinde kişi psikolojik olarak eğitilir. Örneğin;

Tahditli bölge içerisinde üç saniyeden fazla kalamamak kişiyi tembellikten ve herhangi bir şeyi elde edemeyeceği gibi, beş faul kuralı da cezalanan bir oyuncunun, arkadaşlarının oyuna devam etmesine rağmen kendisinin oyuna devam edememesi, daha sonraki oyunlarda daha az hata yapıp oyunda kalma isteğinden dolayı psikolojik olarak sosyal hayatta da hata yapıldığında hatanın cezasız kalmayacağını öğrenmesine neden olur. Topu süren bir oyuncunun topu tuttuktan sonra topu tekrar sürememesi kuralı sayesinde yardımlaşma olgularının kuvvetlenmesi, çocukların psikolojik olarak eğitilmesinde önemli rol oynar.

Sosyolojik olarak;
Çevrenin insan üzerindeki eğitiminden bahsetmiştik. Çocukların kendi çevresinden başka bir ortama (basketbol spor oyunu) girme olgusu ile yeni kişilerle tanışması aynı ortamı (basketbol sahası, soyunma odası v.b) birlikte paylaşması kişiyi sosyalleştirecektir. Oyun karakterinden dolayı rakip takımın hedefine (pota) paslaşarak gitmeye çalışmaları yardımlaşma ve paylaşma duygularını ortaya çıkararak kişilerin sosyal olarak eğitilmesine yardımcı olur.

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BÖLÜMÜ
ÖĞRETİM GÖREVLİSİ
CENK DUMLUPINAR

İdari Birimler

Spor sözlük anlamı olarak lâtince DİSPORTARE ve DESPORT biçiminde “dağıtmak, bir birinden ayırmak” anlamına gelen sözcüklerden 17 yüzyıldan sonra günümüze gelinceye kadar ilk hecesi aşınarak “SPORT” biçimine dönüştüğü araştırmacılar tarafından öne sürülmektedir.

Britannica ansiklopedisi spor’u ” Belirli ölçüde güç ve beceri gerektiren yarışmalı ve eğlenceli etkinlikler.” olarak tanımlamaktadır.

Sportif ögelerin tümünde dinlenmek, eğlenmek olduğu kadar aynı zamanda sosyal bir kaynaşma da vardır. Toplumla kaynaşma ve özdeşleşme konusunda spora önemli görevler düşer. Sporun sağladığı bedensel ve ruhsal anlamdaki doyum olanakları, serbest zamanları ve yaşam seviyeleri düzenli olarak artan sanayileşmiş ülkelerin özlemini duyduğu yeni bir yaşam şeklinin ayrılmaz parçasıdır.

İnsanlık tarihinden bu güne değin insanoğlu hep çalışagelmiştir. İlk çağlardan günümüze kadar savaş için çalışmış, barış için çalışmış, kendi egoları olduğu kadar içinde bulundukları toplum için çalışıp durmuşlardır. Peki böyle bir efor kaybı ile bu insanların hepsi spor mu yapıyordu? Sözcüğünün bu günkü tanımına göre tarihte spor ne zaman başlamıştır?

Sporun ne zaman başladığının belirlenmesi hemen, hemen olanaksızdır. Bazı araştırmacılar bu soruya; “Spor insanlığın yer yüzüne yayılması ile başlamıştır.” derken, bazıları ise spor’u; “İnsanların ilk çağlarda ana babalarından, daha sonra içinde yaşadıkları kavim ve kabilelerden taklit etmek suretiyle öğrenmişler.” demektedirler.

İnsanın doğadaki ilk hareketini spor olarak kabul edersek bu konudaki görüşlerin çatıştığını görürüz. Spor vücudu çalıştırmak suretiyle elde edilen güçle bazı işleri yapmak demektir, anlamında kullandığımızda; ilk çağlardan bu güne değin yaptığımız her türlü çalışmanın spor olduğunun kabullenilmesi gerekerdi.

Günümüz anlayışına göre spor ilk başta çok önemli bir kitle eğitim vasıtasıdır. Spor insan bedenini fiziki yönüyle geliştirdiği gibi oyunlar, hareketler, yarışmalar vasıtasıyla aynı zamanda insan seciyesini, egosunu, davranış niteliğini, psişik yapısını belirleyen yeni bir bilim dalıdır.

Sporun getirdiği farklı sorunlara ait bilimsel bulgu, tartışma ve metodların oluşturduğu alana SPOR BİLİMİ diyoruz. Günümüz özellikle sporda ileri gitmiş ülkelere on yıl öncesine göre daha farklı algılanmaya başlamıştır. Örneğin spor meslek alanları alt gruplara ayrılmış, bu meslek dalları da kendi konularında uzmanlık gerektiren meslekler haline gelmişlerdir. Çok yakın bir zamana kadar ülkemizde de hepimizin bildiği gibi spor meslek dalı olarak sadece beden eğitimi öğretmenliği ile branş antrenörlüğü bulunmakta idi. Oysa şimdi spor’a ilişkin öğretmenlik, kondisyon ve sağlıkla ilgili meslekler, spor yönetimi, spor basını ve yayımcılığı, spor hukuku, spor danışmanlığı, spor bilimcisi, spor hekimliği, spor istatistikcisi, ve benzeri bir çok değişik meslek grupları ortaya çıkmıştır. Bunlar da kendi içerisinde alt gruplara ayrılmaktadırlar.

Spor bilim adamları son yıllarda “Beden Eğitimi” sözü anlamına itiraz etmekte ve beden sözcüğü canlı organizmanın sadece fiziksel yönünü ifade etmekte demektedirler. Oysa fiziki yapı ile zihnin birbirinden soyutlanamayacağını, günümüz eğitim felsefesi kavramında beden eğitiminin daha doğrusu spor eğitiminin amaçları beden sözcüğünün çok ötesindeki amaçlara yönelmektedir. Bunlar sosyal, fiziksel, duyusal ve bilişsel (vukufi) gelişmelerdir. Bu amaçlar doğrultusunda beden eğitiminin bedenin geliştirilmesinin ötesinde çok daha fazla anlam taşıması nedeniyle spor bilimcileri bu sözcük yerine “Spor Eğitimi” sözcüğünü kullanmaya başlamışlar ve spor kültürü ile hareket fenomeni birlikteliği beden eğitiminden spor eğitimine geçişi sağlamıştır. Böylece 20. yüzyıl sonlarında “Spor Bilimleri” adı verilen yepyeni bir dal diğer bilim dalları arasında yerini almıştır.

Günümüzde spor bilim adamları eski ve klâsik beden eğitimi kavramından daha üst düzeyde düşünmeye başlayınca insan hareketlerini özellikle sportif hareketleri egzersiz fizyolojisi, biyomekânik, sosyoloji, felsefe,psikoloji, pedagoji, biyokimya gibi çok farklı bilim dalı kökeninden gelerek incelemeye ve irdelemeye başlamışlar ve sonuçta yaklaşık 20 yıllık böyle bir evrim sonucu “Spor Bilimi” ortaya çıkmıştır.

Spor bilimi doktrininin bu denli yeni boyutlar kazanması ile toplumlar, uluslar ve tüm dünya, spor kavramını deyim yerinde ise adeta yeni baştan keşfetmektedirler.

Ahlâk eğitimi ile spor eğitimini de birbirinden soyutlamak olmaz. Bu iki kavram etle tırnak gibi birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Büyük önder Mustafa Kemâl ATATÜRK; ” Ben sporcunun zeki, çevik aynı zamanda ahlâklısını severim.” tümcesinde bu hususu en somut biçimde dile getirmiştir. Çünkü kişi seçtiği spor eğitimi vasıtası ile bu sağlam vücuda çelik gibi bir seciye, sade, temiz, açık, doğru ve hür bir ruh aşılar. Sıhhatini ihmal eden kuvvetsiz ve çürük vücudun iyi bir kafa yapısına aday olması oldukça zorlaşır. Ahlâk eğitimi ile spor eğitiminden beklenen sonuç kuvvetli bir kişilik yapısıdır.

Spor kavramını tanımlarken dünya barışına katkısından söz etmiştik. O halde biraz da spor’un uluslararası plâtformdaki rolü nedir sorusuna değinelim.

Uluslararası spor karşılaşmalarının bir savaş değil tersine bir barış unsuru olduğu hepimizce bilinmektedir. Nasıl ki bir devletler hukuku varsa bir de uluslararası spor hukuku vardır. İnsanoğlunun tekâmülü ile eski Yunandan bu güne değin gelişen kurallar, bu gün ileri düzeydeki prensiplerine ulaşmışlardır. Dolayısı ile sporda kuvvetli olan kazanır, zor kullanan kaybeder. Bireysel anlamda spor, kişinin egemenlik ve olanaklarını değerlendirme duygularını geliştirir. Dolayısı ile kişi ve ulusların eğitimini tamamlar. Müşterek eğitim esasına dayanır ve spor ulusların akıl ve eğitim düzeyinin aynasıdır.

Spor uluslararası plâtformada savaşların en asilidir. Çünkü o barışın savaşıdır. Uluslararası spor savaşları politik savaşlara benzemez, hizipler, gruplar oluşmaz. Sportif karşılaşmalar mertçe, hilesiz, dostça ve kısacası sportmencedir. Böyle bir sportmenlik için insan doğuştan sporcu olamaz, o unvanı hak etmesi, kazanması lâzımdır.

Uluslararası yarışmalarda sporcuların hepsinde aynı duygu vardır. İç dünyalarını aynı heyecan ve düşünce kaplar. Bu öyle bir dünya savaşıdır ki, hiç bir ulusa yönelmiş değildir. Taraflar karşı karşıya gelmekle birlikte ideal tektir. Dünya gençliği bu muhteşem kalabalık içinde her renk saça, her cins tene ve dünyada mevcut bütün ırklara rastlamak mümkündür. Zaten Olimpiyad Oyunlarının birbirine geçen beş halkası, beş kıtanın birbiri ile kenetlenmesini ifade etmiyor mu? Bu topluluk gençlerin bir dava uğrunda birleştiği muhteşem bir tablodur. Bir dünya barışı tablosu…

Sporun anayasası sağlığa, birlik ve beraberliğe, kardeşliğe, arkadaşlığa ve dostluğa dayanan bir insan topluluğu ekolüdür.

……….KAYNAKLAR :

* BilimTeknik Dergisi sayı: 315 (Caner Açıkada)
* Seçilmiş Spor Makaleleri (Yrd.Doc. Dr. Suat Karaküçük)
* Türklerde Spor ( Fehmi İşcan)

Uygun ayakkabı seçerseniz ayaklarınızda su toplamasını, kaval kemiğinizde ağrı gelişmesini ev kas tutulmasının gelişmesini engellemiş olursunuz. Uygun spor kıyafetinizi giyiniz ve en yakın parka yol alınız. Koştuğunuz zemin asfalt ya da toprak, yani nispeten yumuşak bir zemin olmalıdır. Asla beton zeminde koşmayınız. Koşu parkurunuzun iyi aydınlatılmış ve emniyetli olmasına dikkat ediniz.

Ayakta dik durun, koşarken sıçramayınız ve ayak bilekleri düzeyinden hafif öne doğru eğilin (kalça düzeyinden değil). Omuzlarınızı gevşek ve aşağıda tutunuz. Koşarken topuğunuz yere önce bassın, sonra ayak tabanınız yerin üzerinde yuvarlansın ve en son ayağınız ayak parmak uçlarıyla yeri terk etsin.

Koşunun sıklığını, yeğinliğini (şiddetini) ve süresini ayarlamak, etkin bir koşu programı için elzemdir. Bir koşu programını baltalayacak en büyük sorun kısa zamanda çok fazla yüklenmektir. Amerikan Spor Hekimliği Koleji haftada 3 kez (gün aşırı), en az 20-30 dakika süreli ve doruk (maksimum) kalp atım sayısının %50-85 arasında olan (bunu koşu sırasında nabzınıza bakarak belirleyebilirsiniz) yüklenmeler önermektedir.

* Koşulardan önce ısınma, koşulardan sonra soğuma gereklidir.
* Asla koşu mesafesini haftada %10 dan fazla artırmayınız!
* Ağrılarınız başlarsa, koşuya ara veriniz ve geçmesini bekleyiniz.
* Ara günlerde ise (koşmadığınız günlerde)= kuvvet çalışmalarına yer veriniz.

Koşuya yeni başlayacak olan bir kişiye bir alıştırma reçetesi verecek olursak aşağıdaki gibi olurdu:

Hafta    Süre    Yeğinlik (Şiddet)
1.    20 dk.      Yürüyüş (Canlı)
2.     22 dk.    Yürüyüş (Canlı)
3.    22 dk.      30-60 sn jog, 5 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
4.    24 dk.      30-60 sn jog, 5 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
5.    24 dk.      30-60 sn. jog, 4 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
6.    26 dk.      30-60 sn. jog, 4 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
7.    26 dk.      30-60 sn. jog, 3 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
8.    28 dk.      30-60 sn. jog, 3 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
9.    28 dk.      30-60 sn. jog, 2 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
10.    30 dk.       30-60 sn. jog, 2 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
11.    30 dk.      2 dk jog, 1 dk. Yürüyüş (dönüşümlü)
12.    >30 dk.      Yavaş yavaş ilerleyiniz

Not: Jog koşunun hafif biçimidir. Jog yaparken nabzınız yukarıdaki sınırlar içerisinde olmasına özen gösteriniz.

Kaynak: Fit Facts from The American Council on Exercise (www.acefitness.org).

Düzenli egzersizler yaşlılarda yaşlılığın tabii bir sonucu olarak görülen birçok problemi önlediği gibi performans kapasitesini de arttırmakta ve yaşlıların kimseye muhtaç olmadan yaşamalarına ve yaşamlarından zevk almalarına yardımcı olmaktadır.

Hatta fiziksel aktivite gençlere oranla yaşlılarda etkileri yönünden daha önemlidir.

Yaşlılık kriterleri
1- morfolojik kriterler
2- fizyolojik kriterler
3- psikoentellektüel kriterler

Morfolojik ve fizyolojik kriterler

Dış görünüş: boy kısalır, 70 yaşlarında  kısalma 3-4cm yi bulabilir, beyin ağırlığında bir azalma olmasına rağmen kafatası büyüklüğü aynı kalır. Deride gerileme meydana gelir, el sırtı derisi kalınlığı azalır. Kalb ve dolaşım sisteminde morfolojik olarak kalp kapakları sertleşir, endokart kalınlaşır, aorta çapı, sol atrium büyüklüğü, sol ventrikül arka duvar kalınlığı,  sol ventrikülün total ağırlığı anlamlı bir şekilde yaşla artmış olarak bulunmuştur.

Fonksiyonel değişiklikler:
Kalbin istirahat nabzı ve ritmi değişmez, max.kalp atım hızı ve volümü yaşla birlikte azalır. Max. Egzersiz esnasında kalp atım volümünden ziyade atım sayısını arttırarak efora uyum sağlamaya çalışır. Kalbin dakika volümündeki azalma periferik dolaşımda özellikle alt extremitelerin dolaşımında bir azalmaya ve serebral dolaşımda yavaşlamaya neden olur.
Gerek sistolik gerekse diastolik  kan basınçları yaşla artar. Koroner arter kesitlerinde gençlere oranla %25-30 oranında daralma meydana geldiği gözlenmiştir.

Akciğer volümleri ve kapasiteleri:
Vital kapasite yaşla azalır, total akciğer kapasitesi pek değişmez. Yaşla gerek istirahatte gerekse egzersizde alveollerde diffüzyon kapasitesi azalır. Ventilasyon mekaniği ve verimliliğide yaşla azalır.

Kas sitemi:
60 yaşlarında kuvvet kaybı max. Kuvvetin %10-20 civarındadır. Kadınlarda kuvvet kaybı daha fazladır. Yaşla total kas kitlesi azalır (%10-12). Ağırlık antrenmanlarıyla kassal hipertrofi gelişmesine rağmen bu hipertrofi 15 hafta sonra kaybolmaktadır. Kas kuvvet kaybı egzersizle en aza indirilip geliştirmek mümkündür. Kasların kuvvetli olması düşme sonucu meydana gelen kemik kırıklarını önler ve kendine güvenini arttırır.

Kemikler:
45 yaşından sonra kemiklerde kayıp başlar.Kemik kaybı kadınlarda erkeğe oranla daha süratlidir.Kemik yoğunluğu ve kortikal indexte de belirgin bir düşme meydana gelir.
Kemik mineral içerğide yaşla birlikte düşer.

Eklemler:
Eklemlerde dejeneratif değişiklikler meydana gelir, eklem hareketleri sınırlıdır.

Vücut bileşimi:
Yaşlı vücutta ağırlık artar. Fakat bu artma kassal bir artış olmayıp yağsal bir artıştır. Yağsız vücut kitlesi pek değişmemekte hatta biraz düşmektedir.

Sinir sistemi:
Yaşla reaksiyon zamanı uzar ve hareketlerdeki sürat yavaşlar. Aterosklerozis kan akımını bozar ve hipoksiye neden olabilir.

Aerobik kapasite:
Kapasite yaşla birlikte azalır. Max.vo2  testi yapılarak bakılabilir. 17 yaşlarınadaki max.vo2  değeri 75 yaşlarında %50 azalmıştır.

Anaerobik kapasite:
Yaşlıların kanlarında bir eforla laktat gençlerinki kadar yükselmez. Bu nedenle kapasite yaşla azalma gösterir.

Yaşlıların egzersizinde genel prensipler
• Yaşlılar egzersiz programına başlamadan önce bir hekim muayenesinden geçmelidirler. Muayenede kalp-dolaşım sistemi, iskelet-kas sistemi ve nörolojik sistem gözden geçirilmelidir.
• Ekg, istirahat nabzı, tansiyon, bazı kas grupları kuvveti, boy, kilo, vyo, max Vo2 bakılmalıdır.
• Bu veriler düzenlenecek olan egzersiz reçetesi için  yol gösterici olacaktır.
Yaşlılarda antrene olanların olmayanlara göre avantajları
Fiziksel iş kapasitesi     daha yüksek
Max.vo2                      daha yüksek
Vital kapasite               daha yüksek
Ventilasyon                  daha az
Akciğer diffüzyonu        daha iyi
İstirahat nabzı              daha düşük
Egzersiz nabzı              daha düşük
Atım volümü                daha düşük
Perifer o2 alımı             daha fazla
Periferik kan akımı       daha düşük
Sistolik kan basıncı       daha düşük
Serbest yağ asidi mtb.  daha büyük
Kollesterol                   daha düşük
Trigliserit                     daha düşük
Kuvvet                        daha büyük
Beceri                         daha iyi
Esneklik                      daha iyi

Yaşlı egzersizinde dikkat edilecek hususlar:

• Egzersiz yemekten sonra, uykudan evvel yapılmamalıdır
• Egzersize başlamadan ısınma, egzersizden sonra da aktif soğuma yapılmalıdır
• Prekordiyal ağrı duyulduğunda, bulantı, baş dönmesi, fenalık hissedildiğinde, yüz soluklaştığında egzersiz kesilmelidir.
• Egzersiz bireyin kapasitesine uygun olmalı yorulmadan yapabilmelidir.
• Birey performansını arttırmayı istemelidir.
• Dolaşım sistemini zorlayan hareketler mümkün  mertebe büyük kas kitlesini içeren dinamik hareketler olmalıdır.
• Eforu sınırlayan psikolojik faktörler uzaklaştırılmalıdır.
• Egzersiz şekli yaşlılar tarafından kolaylıkla  ve zevkle yapılabilir olmalıdır.
• Birey ne kadar yaşlı ve ne kadar inaktif bir hayat yaşıyorsa o kadar düşük yükle antrenmana başlanmalı ve yük giderek arttırılmalıdır.
Hazırlanan egzersiz programının amacı
• Kassal kuvvet
• Kassal dayanıklılık
• Kardiyorespiratuar dayanıklılık
• Esneklik
gibi özelliklerin ayrı ayrı veya beraberce geliştirilmesi olmalıdır.

Egzersiz şiddetinin nabızla tayini

En doğru yöntem Efor ve Dayanıklılık testleri ile elde edilecek sonuçlara göre egzersiz şiddetinin belirlenmesidir. Bu imkanlar yoksa basit bir yöntemle egzersiz şiddeti şu şekilde belirlenebilir;
• Maksimal kalp atım sayısı ; 220-yaş ? 10 formülünden yaklaşık olarak bulunabilir
• Maksimal kalp atım sayısı yedeği ; (220-yaş ) – istirahat kalp atım sayısı
• Hedef kalp atım sayısı ;  %max.kalp atım sayısı yedeği + istirahat kalp atım sayısı
Örnek:
İstirahat nabzı 75 olan 80 yaşındaki bir yaşlının %60 yüklemeyle egzersiz yapması isteniyorsa kişinin hedef kalp atım sayısı
220-80=140    max. Nabız
140-75=65      max.kalp atım sayısı yedeği
65×0.60+75=114 /dk olmalıdır.

Egzersiz sıklığı haftada 3-5 defa olmalıdır.
Egzersiz  şiddeti hedef kalp atım sayısı yedeğinin % 60-90 ı kadar olmalıdır
Egzersiz süresi 15-60 dk. devamlı, aerobik, büyük bir kas kitlesini içeren  herhangi bir hareket şeklinde olmalıdır.

Program:
• 15-20 dk. Isınma
• 15-20 dk. Joging-yürüme
• 15-20 dk. Statik esneklik hareketleri
Joging – yürüme programı
o 50 adım jog+50 adım yürüme;    ilk gün 5 set , 10 set oluncaya kadar her gün bir set arttırılır
o 50 adım jog+40 adım yürüme
o 50 adım jog+30 adım yürüme
o 50 adım jog+20 adım yürüme
o 50 adım jog+10 adım yürüme
o 75 adım jog+10 adım yürüme
o 100 adım jog+10 adım yürüme
o 125 adım jog+10 adım yürüme
o 150 adım jog+10 adım yürüme
o 150 adım jog+10 adım yürüme
o 200 adım jog+10 adım yürüme
o Bireysel programa geçiş

Yaşlılarda egzersiz kontrendikasyonları (egzersiz yapmanın uygun olmadığı durumlar)

• Akut enfeksiyon
• Ağır karaciğer ve böbrek bozuklukları
• Kalp yetmezliği
• Düşük düzeyli egzersizlerde oluşan angina
• Yeni geçirilmiş infarktüs
• Aritmiler
• Kontrol edilemeyen hipertansiyon

Yazar Dr. M. Zeki Taşyürek